Wil de echte leider nú opstaan?

14/02/2009 Leestijd: 7 minuten

Afgelopen donderdagavond heb ik met een groot gevoel van herkenning het programma “Andere tijden” gezien. Het programma schetste een indringend beeld van 1983. Het jaar waarin de mensen op De Heijplaat in Rotterdam in grote zorgen geraakten, omdat ze hun werk verloren. De getuigenissen van oud werknemers van RDM waren alleszeggend.

De gevolgen van Bestek ‘81
De herkenning bestond voor mij allereerst uit de herinnering aan die jaren. Nadat de plannen uit Bestek ’81 van het Kabinet Van Agt/Wiegel maar ten dele door de Kamers waren gekomen, waren op de arbeidsmarkt de rapen gaar. Bedrijven van groots aanzien in naam en vakmanschap, zoals RDM, werden gesloten en de werknemers stonden op straat. De ambtenaren moesten 3% van hun loon inleveren. En de aantallen werklozen groeiden snel.

Acties van de vakbondsleden
Vanuit de vakbonden werden acties opgetuigd; sommigen met succes, anderen werden in de kiem gesmoord. Als kaderlid van de AbvaKabo en de FNV deed ik in die jaren overtuigd mee aan het optuigen van een protestactie in Almere. De Stichtse Brug over het Gooimeer zou door de toenmalige minster van Verkeer worden geopend. Alle bonden, ook de politiebonden, hadden de handen ineen geslagen en zouden aan de actie deelnemen. Op het laatste moment werd het de politiemensen door de rechter verboden aan de actie deel te nemen. Toch is het gelukt de opening de nodige vertraging te laten oplopen en ons protest te laten horen.

Later dat jaar was de grote demonstratie van de vakbonden in Utrecht. Wim Kok als de grote leider voorop, Joop den Uil als leider van de PvdA, de arbeiderspartij, was ook aanwezig.

De teleurstelling en het gemis
Toch waren die zaken niet de belangrijkste of eerste herinnering. Nee, het was de herinnering aan het gevoel van teleurstelling, van gemis. Iedereen, politici, vakbondsbestuurders, werkelijk iedereen vond dat er beleid moest komen om het slechte tij in de arbeidsmarkt te keren. Maar er bestond polarisatie tussen de linkse en rechtse politieke partijen. Polarisatie tussen werkgeversorganisaties en vakbonden.

Uiteindelijk zijn de problemen van toen opgelost door fragmentarische oplossingen en maatregelen. Van enige samenhang daarin was geen sprake.

Onze leiders? Die probeerden zich om het hardst als de enige echte leider te positioneren, maar zij waren het niet echt. Het ging toch vooral om partijpolitiek.  De PvdA? Zij was niet langer meer de arbeiderspartij van weleer.

En de arbeiders? Zij waren hun banen kwijt.

In “Andere tijden” zag ik de arbeiders van 1983. Ze hadden vaak 20, 30 jaar geleefd voor de RDM. Ze waren er altijd trots op geweest dat ze voor dat bedrijf mochten werken. Meer nog dan dat zij trots waren op hun eigen vakmanschap.

De overeenkomsten met nu, 2009
De herkenning in die reportage naar de dag van vandaag was even groot als de herinnering naar toen.

Onze politieke leiders rollenbollen weer over straat. Balkenende zegt weer eens wat en zaait alom verwarring. Rouvoet gooit eens speels een ballonnetje op over de hypotheekrenteaftrek. En Bos staat met een strak gezicht te vertellen dat de te nemen maatregelen goed overdacht moeten zijn, geen geld mogen kosten en uiteindelijk geen schuld mogen nalaten die straks door de belastingbetaler niet meer in te lossen is.

In een poging zijn leiderschap alsnog te bewijzen, zegt Balkenende dan nog dat het kabinet weken nodig heeft om plannen te bedenken waarmee de economische crisis het hoofd kan worden geboden.

Dit doet denken aan een piloot van een vliegtuig dat in een ongecontroleerde duikvlucht terecht is gekomen en waarvan de piloot op zijn gemak eerst eens al zijn handboeken en instructies gaat bestuderen.

Troost!?
Enige troost in dit gebrek aan daadkracht lijkt te komen van de werkgeversorganisaties en de vakbonden. Zij zeggen samen op een lijn te zitten. Ik mag hopen dat die lijn niet alleen politiek is, maar vooral bestaat uit praktische en daadkrachtige maatregelen.

Ik wil me geenszins poneren als degene die de oplossing van een zo groot probleem in huis heeft. Wel heb ik zo mijn gedachten over zaken die kunnen bijdragen tot een oplossing, en nog snel ook.

Leiderschap
Ik ben niet echt een fan van Wiegel, maar gisterenavond op TV had hij wel gelijk. Balkenende, Bos en Rouvoet moeten zich per direct opsluiten in een hotelkamer en er niet eerder uitkomen dan nadat zij concrete en haalbare maatregelen en oplossingen hebben bedacht. Desnoods mogen ze van mij gedwongen worden opgesloten. Een week tijd, meer mogen ze niet krijgen. Zij moeten bereid zijn alle partijpolitieke belangen én hun persoonlijke belangen volledig aan de kant te zetten. Als een of meer van de drie heren niet in staat blijkt zich hierin te schikken, dan moeten zij het aan de anderen overlaten en zich er niet langer mee bemoeien.

Een aantal onuitgewerkte ideeën
Deze drie mensen zullen in staat moeten zijn, samen met de werkgeversorganisaties en de vakbonden, op macroniveau de lijnen uit te zetten en de randvoorwaarden creëren.
Enkele ideeën die uitgewerkt kunnen worden:

  • Er is een groep mensen rondom Wubbo Okkels en Willem Vermeend die goed uitgewerkte ideeën hebben over duurzaam ondernemen in relatie tot klimaatverbetering. Niet alleen de milieutechnische aspecten hebben zij uitgewerkt, ook de economische- en werkgelegenheideffecten. En even zo belangrijk is het feit, dat hun plannen niet alleen voor de lange termijn hun effecten hebben; ook op de korte termijn zijn effecten te bereiken.
  • Binnen vele brancheorganisaties bestaan rijk gevulde Opleiding & Ontwikkeling Fondsen (O&O-fondsen). Deze brancheorganisaties zouden uit zichzelf al lang het aanbod moeten hebben doen om substantiële bedragen uit deze fondsen beschikbaar te stellen voor arbeidsmarkt stimulerende maatregelen. Bijvoorbeeld het om en bijscholen van mensen. Bestaande medewerkers bijscholen naar (toekomstige) nieuwe taken of functies binnen het eigen bedrijf. Nieuwe medewerkers omscholen naar een nieuw beroep. Desnoods zouden de aangesloten werkgevers de brancheorganisaties moeten dwingen.
  • In plaats van dure re-integratiebedrijven inhuren, de eigen vakmensen uit de eigen organisatie inzetten om de trajecten van om en bijscholing op te zetten en uit te voeren. En waar binnen organisaties wel de vakmensen zijn, maar zij (nog) niet in staat zijn de om of bijscholing uit te voeren, hen daarin te trainen; bij voorkeur on-the-job.
  • De trajecten van om en bijscholing bij voorkeur uitvoeren op de werkplekken van stilgelegde organisatieonderdelen of op open arbeidsplaatsen die dringend ingevuld moeten worden.
  • Daar waar nu bedrijven in faillissementen komen omdat zij afdrachten van loonbelasting en SV premies niet kunnen betalen, de belastingdienst opdragen niet langer naar het machtsmiddel van het faillissement te grijpen maar juist deze vordering in een acceptabele uitstelregeling te brengen. Uiteraard is een toets naar het causaal verband tussen de crisis en de betalingsonmacht vereist.
  • Bedrijfsfinancieringen, die nu door de banken moeilijk of niet worden verstrekt, vanuit snelle procedures en soepele toetsingen, verplicht door de banken alsnog laten verstrekken onder borgstelling en toezicht door het ministerie van Economische Zaken.
  • (vervroegd) Onderhoud van huurwoningen, zoals vervroegde vervanging van CV-ketels die teveel storingsgevoelig zijn, en ook de minder milieu- en klimaatvriendelijke ketels vervangen.
  • Vakbonden en werknemers zouden de bereidheid moeten hebben hun looneisen van 3,5% naar beneden bij te stellen.
  • Werkgevers die te afhankelijk zijn van een grote afnemer moeten door hun brancheorganisatie per direct geholpen worden in de mogelijkheid tot omschakeling naar andere, meer afnemers, andere markten en/of andere producten. Daar waar het werk nu is weggevallen bestaat ruimte een omschakeling op te zetten en te implementeren, zodat bij een weer aantrekkende markt de perspectieven voor een goede toekomst er zijn.

Ik heb niet de pretentie de wijsheid in pacht te hebben, niet de pretentie volledig te zijn en zeker ook niet de pretentie wetenschappelijk verantwoorde voorstellen te doen. Het zijn wel praktische oplossingen. Desnoods is er een crisiswet voor nodig om tot snelle uitvoering te komen.

Wil de echte leider nú opstaan?

0 reactie(s) op “Wil de echte leider nú opstaan?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *