Expand verbindt HR professionals en HR vacatures aan het hele vakgebied

Wordt co-creatie de redding voor de Nederlandse vakbeweging?

Randstad Groep Nederland heeft met ondernemingsraad en vakbonden een akkoord voor een nieuwe bedrijfs-cao gesloten. Het akkoord is tot stand gekomen op basis van een uitgebreide inventarisatie van de voorkeuren van medewerkers. Het is voor het eerst dat een cao tot stand komt met zo’n brede participatie en met de ondernemingsraad als contractpartij aan tafel.

Het is niet nieuw dat een werkgever samenwerkt met vakbond en ondernemingsraad. In het verleden wisten partijen elkaar al eerder te vinden, voornamelijk in het geval van een reorganisatie of outsourcing. Ook in situaties waarbij bijvoorbeeld sprake was van harmonisatie of aanpassing van (secundaire) arbeidsvoorwaarden of bijvoorbeeld pensioenen werd in het verleden al vaker succesvol samengewerkt.

In het geval van een reorganisatie hield de ondernemingsraad zich bezig met het vraagstuk rondom nut en noodzaak en was er sprake van een controlerende rol ten opzicht van de werkgever. De vakbond concentreerde zich vervolgens op de sociale en arbeidsvoorwaardelijke consequenties.
Nu, bij de totstandkoming van een (grote) ondernemings-cao, zoals in het geval van Randstad, vindt men ‘the best of both worlds’. Door de participatie van de ondernemingsraad, is het volledige personeel rechtstreeks vertegenwoordigd, daar waar dat in het geval van cao-onderhandelingen met een vakbond enigszins ‘getrapt’ was. Maar juist door de inzet van vakbond is de onafhankelijke positie ten opzichte van de werkgever gegarandeerd. En de vakbondsbestuurder van dienst brengt natuurlijk zijn/haar kennis en expertise mee.

Wel ‘vreemd’ is dat het juridische kader waarin zich dit afspeelt, niet voorziet in een dergelijke samenwerking. De ondernemingsraad vindt haar legitimatie immers in de WOR (Wet op de Ondernemingsraden), terwijl de vakbond deze vindt in de Wet op de Collectieve Arbeidsovereenkomst. Ik ga er zomaar vanuit dat de betrokken partijen dit juridische uiteindelijk keurig geplooid hebben.

Ook ‘vreemd’ is dat de grootste van de Nederlandse vakbonden (FNV) in deze overeenkomst geen partij is. Waarom dat is, is mij onbekend. Ik weet ook niet of het een bewuste keuze is van de FNV, maar als deze trend van co-creatie de nieuwe norm wordt voor arbeidsvoorwaardenoverleg in Nederland, zou het zo maar eens kunnen zijn dat ze de boot gaan missen. En in tegenstelling tot het beruchte ‘loonakkoord voor de Rijksoverheid’ verwacht ik hier geen hogere machten die het tij zullen doen keren.

Geplaatst in HR varia door Robert Schuurman op 27 november 2015

Reacties op Wordt co-creatie de redding voor de Nederlandse vakbeweging?

Josh op 15 december 2015 16:45

Hebben we eigenlijk niet de technologie nu om mensen zelf te laten stemmen? Een doet d66 iedereen mag meestemmen over wat belangrijk is in een cao?

Robert Schuurman op 15 december 2015 16:45

@Josh, aan de technologie ligt het zeker niet. Maar wel aan de betrokkenheid van werknemers. De praktijk leert, dat velen zich vertegenwoordigd voelen door een vakbond en de geboekte resultaten op waarde schatten, maar niet bereid zijn om lid te worden/contributie te betalen. Aan de andere kant heeft een OR vaak niet de specifieke kennis in huis en heeft een expliciete rechtstreekse afhankelijkheidsrelatie met de werkgever. Co-creatie in deze setting komt tegemoet aan beide problemen, maar (a) wordt door wetgeving niet ondersteund en (b) mist kennelijk de sympathie van de grootste vakorganisatie in Nederland. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Josh op 15 december 2015 16:45

Dat eerste, contributie etc, lijkt me lastig te verhelpen. Mensen voelen zich niet solidair meer, is mijn eerste gedachte daarbij. Dat is geen goede ontwikkeling, want alles dat we hebben opgebouw,d bijvoorbeeld een vakbond, boet daardoor aan kracht in en loopt risico om in te storten. Het weer terug opbouwen kost van veel meer energie dan het in stand houden kost.

Wetgeving ondersteuning lijkt me interessant. Misschien voorstellen aan de politiek?

De FNV zou er goed aan doen hier in mee te denken. Heb je daar toevallig connecties?

Koos den Dunnen op 15 december 2015 16:45

De straat op met grote hoeveelheden mensen die in blind vertrouwen achter de bondsleiders aanlopen is over. Het gemiddeld opleidingsniveau is zo hoog dat de mensen een en ander wel zelf kunnen overzien. Daarbij gaan we richting een miljoen zzp'ers die bij voorkeur nergens aan mee willen doen. Vaak hebben ze wel een contract bij juridische clubs als DAS voor rechtsbijstand. Tijd voor nieuwe inzichten voor de bonden lijkt me.

Zo is de CNV, BHP, FNV wat achterhaald. Het werkt, zo bleek regelmatig de laatste jaren, zelfs contraproductief, de een wel, de ander niet akkoord. Ook de ongelooflijke ingewikkelde CAO's waarbij per CAO een gedegen studie noodzakelijk is zorgt voor desinteresse bij de werkenden. Dat zorgt ook voor afhankelijkheid van bonden en die tijd hoort over te zijn. Misschien:

1. De bonden reorganiseren zich gezamenlijk naar aandachtsgebieden zoals overheid, handel, zorg etc., kammen alle CAO's door, schrappen al het onnodige en zorgen voor voorlichting. De zuilen zijn over en de CAO's eenvoudiger en meer vergelijkbaar. Deze groep zorgt voor contacten met de OR, MR of indien het bedrijf klein, met een delegatie van personeel.

2. Zet een DAS-achtige ondersteuning op, een grote juridische afdeling, veel meer dan heden, tegen een betaalbare prijs waarmee men ook automatisch lid is van de bond. Daarmee zijn veel ZZP'ers ook binnen.

3. Zorg voor een politieke afvaardiging vanuit het bondengeheel, enerzijds ter voorkoming van domme rechttoerechtaanbesluitenbesluiten zoals later met pensioen zonder verkorting van arbeidsduur en commerciële zorg en anderzijds ter beïnvloeding van de politiek. Daarbij steeds communicerend naar alle leden.

Het probleem hierbij is dat, niet anders dan bij bedrijven, men de eigen positie niet op wil geven. Alle bonden vinden zichzelf waarschijnlijk belangrijker dan dan waar ze voor horen te staan. Kom op, gewoon met elkaar iets nieuws en eigentijds opbouwen.

Robert Schuurman op 15 december 2015 16:45

@Josh,

Het contributie-item is eigenlijk niet eens relevant. De kosten van een lidmaatschap wegen niet op tegen de baten. Kijk maar eens welke 'faciliteiten' geboden worden naast de primaire dienstverlening (korting op zorgcollectief etc.). En ga bij een serieus arbeidsconflict maar eens naar een advocaat en kijk welke kosten er dan worden gemaakt.

Tsja, en met wetgevingsvoorstellen naar de politiek? Helaas, ik kan mijn tijd wel beter gebruiken. Heel Den Haag loopt vol met lobbyisten en politici pikken er alleen datgene uit, dat hun het beste uitkomt.

En connecties bij FNV heb ik in overvloed: er heeft er niet één gereageerd op dit artikel.

Josh op 15 december 2015 16:45

Misschien raakt dat laatste punt wel erg goed aan de kern van het probleem?

Dank voor je reactie

Robert Schuurman op 15 december 2015 16:45

@Koos

1. De fusie van de grote vakbonden (ABVA KABO, Bondgenoten en Bouw, alsmede de Federatie) had juist dat tot doel. Ik kan alleen concluderen, dat men er kennelijk nog niet helemaal aan uit is, hoe dit in de praktijk vormgegeven moet worden, want het is (op een enkele uitzondering na) erg rustig vanuit FNV-gelederen.
2. Een dergelijk apparaat is er. En volgens mij van kwalitatief goed niveau.
3. Ik denk dat de vakbonden eerder moeten depolitiseren. De enige manier om in de richting van de politiek schone handen te houden. Overigens wel met een (centraal gecoördineerde) lobby. Nu lopen sommige vakbondsbestuurders weleens rechtstreeks naar een 'toevallige' politicus maar dat zet in de praktijk natuurlijk geen zoden aan de dijk.

Robert Schuurman op 15 december 2015 16:45

@Josh: zegt idd best veel.

Koos den Dunnen op 15 december 2015 16:45

Robert:
1. Dat had inderdaad tot doel om samen te gaan maar niet alle bonden. De zuilen bleven en daarmee ook de verschillende invalshoeken. De laatste keer dat ik er mee te maken had bij een helaas noodzakelijke afslanking zaten er echt 3 bonden tegenover me het spelletje te spelen van toegeeflijk en hard. Alle bonden moesten apart naar de eigen achterban. Dus standvastig zeg ik: gewoon 1 bond met specialismen.
2. Ja, een dergelijk apparaat bestaat inderdaad maar ook hier volgens mij: niet een gezamenlijk juridisch centrum van alle bonden. Als dat wel zo is dan moeten ze dat veel breder bekend maken want dan krijgt men ook aandacht van bijvoorbeeld het leger ZZP'ers.
3. Zou kunnen, juist weg van de politiek maar als je als een geheel echt invloed kan uitoefenen door gespecialiseerde mensen zou dat helpen. De bonden hebben zich nu belachelijk gemaakt door toe te staan dat in deze tijd de pensioendatum onlangs nog verder is uitgesteld met alle extra werklozen van dien.
4. Men overziet het geheel niet eens nu. Waarom gewoon niet uit alle macht pleiten voor eenzelfde langzame afbouw van het aantal werkuren per week als bij pensioen gebeurt bij langer leven. Bij stijgende werkloosheid (en dat duurt al even en nog even) gewoon erin met arbeidstijdverkorting. Heldere taal en vaak herhalend.

Alle linkse groeperingen verdwijnen in de korte termijn, nu een paar procent erbij, straks werkloos. Als de bonden niet met de tijd meegaan dan raken we een belangrijke waakhond kwijt.

Koos den Dunnen op 15 december 2015 16:45

Zit toevallig nieuws te kijken en daar zie je precies wat ik bedoel. Het gaat ver de de bekende 5 miljoen lastenverlichting.

- Werkgevers blij, VNO-NCW is zeer tevreden.
- FNV: goed dat het kabinet de plannen doorvoert, zou goed zijn voor banengroei?, senioren en uitkeringsgerechtigden helaas iets minder.
- CNV: goed, het geeft mensen eindelijk zekerheid ? Ook senioren iets meer zekerheid?
- ANBO: benadrukt dat koopkracht gepensioneerden achterblijft, doekje voor bloeden.

Niet met 1 mond, geen woord over arbeidsduurverkorting of een ander langetermijnplan en dat terwijl het over maar liefst 5 miljard gaat.

Wat moet men met een dergelijke reactie als werknemer? Ik zou niet weten waarom ik lid zou worden.


Robert Schuurman op 15 december 2015 16:45

@Koos: een fusie naar 1 onverdeelde vakbond gaan wij niet meer meemaken. Ik denk eerder dat een aantal kleinere om zullen vallen. De beoogde fusie tussen CNV en De Unie is uiteindelijk niet door gegaan (uit het geruchtencircuit omdat het 'posities' aan zou tasten, maar daar weet ik het fijne niet van).

FNV is en blijft (vooralsnog) de grootste (en meest relevante) partij. En die hebben hun handjes meer dan vol aan hun eigen fusie. Maar juist dit voorbeeld zou hen toch tot nadenken moeten bewegen.

Als ze (stil) langs de zijlijn blijven kijken, wordt hun positie steeds zwakker. En je ziet ook iets soortgelijks nu bij Holland Casino. FNV gaat staken, de andere bonden haken af.

Wordt ongetwijfeld vervolgd!

Koos den Dunnen op 15 december 2015 16:45

Robert:
Eens. Zal niet snel gebeuren. Vreemd als wij er hier zo over praten dat men op geen enkele manier verder kijkt bij de bonden. het is toch een prachtige tijd voor ze als ze zich aanpassen.

Hoe mooi zou het zijn als niet alleen eerlijke verdeling van arbeidstijd maar ook bijvoorbeeld milieu aangepakt wordt. Simpel toekomstbeeld: geen huizen meer bouwen die 'groen' zijn, lobbyen daarover bij de kamer, meer kijken naar gevaren van klimaatverandering, aansprekende dingen voor zzp'ers op een rijtje zetten, noem maar op.

En dan binnen de bedrijven, zoals je aangaf, meer samenwerken met de OR e.d.

Als wij nog even voortbouwen komt er wellicht een mooi toekomstbeeld uit voor de bonden :)) Maar zoals je zegt: wordt vervolgd.

Dank voor de mooie voorzetten in je stuk.

Plaats zelf een reactie