Expand verbindt HR professionals en HR vacatures aan het hele vakgebied

(H)erken roofbouw / Burn-Out verschijnselen

Het paard en de ruiter galoppeerden voorbij.
Ik vroeg: ‘Naar welke bestemming ga je?’
De ruiter antwoordde: ‘Vraag maar aan het paard’.

Deze anekdote verhaalt exemplarisch wat er gebeurt bij de medewerker met een dreigende burnout. Namelijk, het verlies van de regie over het eigen leven. Dus de vraag voor ons blijft: ‘Hoe deze medewerker te behoeden op het plegen van roofbouw?‘ Hierbij wat voortekenen die het mogelijk maken om tijdig te signaleren en mogelijk in te grijpen voordat het te laat is.

Een burnout wordt langzaamaan, jarenlang opgebouwd. Vaak zijn medewerkers een jaar of langer overbelast en ervaren zij chronische stress. Aanvankelijk tonen zij zich de ideale medewerker. Met hun enorme verantwoordelijkheidsgevoel naar het werk toe zijn ze heel betrokken medewerkers. Ze worden gezien als loyaal en veeleisend in de goede zin van het woord. Bij een dreigende burnout verliezen zij de regie over het eigen leven. Vanuit een angst om tekort te schieten en zich schuldig voelend als men wil ontspannen.

Hierdoor raakt de loyale medewerker vermoeid en uitgeput. Loopt sloffend over de gang, presteert minder en kan geen complexe taken meer verwerken doordat het afnemend concentratievermogen. Tekst en uitleg dringt niet meer tot iemand door. Routinematige en eenvoudige taken lukken nog wel. De werkwijze is ineffectief en inefficiënt geworden.  Er zijn soms depressieve gevoelens en er is sprake van een minder energieke uitstraling. Men voelt zich ondergewaardeerd. Men wordt prikkelbaar en heeft geen humor meer. Er treedt een verlies op van idealen. Wel worden cynische grappen gemaakt of reageert iemand afstandelijk: ‘Ze zoeken het hier maar uit’. Vaak neemt men geen deel meer aan personeelsuitjes, lunches en vergaderingen.

Door de verstoring van het hormonaal evenwicht heeft dit ook gevolgen op de organen. Mensen zijn ’s ochtends niet uitgeslapen. Hebben grauwe kringen onder de ogen en geeuwen voortdurend. Zij klagen over hoofdpijn, migraine en hebben last van  hartkloppingen en hoge bloeddruk. Soms treedt hyperventilatie of kortademigheid op. Bij ieder rondwarend griepvirus wordt deze medewerker geveld. Er ontstaan huidaandoeningen en een verlies van eetlust.
In het gedrag ontstaat een zgn. MKZ-crisis (Mopperen Klagen Zeuren). Het minder presteren, een toename van verzuim, te laat op het werk komen en meer piekeren. Dit zal ook andere collega’s gaan opvallen, maar de persoon in kwestie realiseert het zich nauwelijks.

Er treedt roofbouw op, vooraf aan het moment van afknappen. Er is een duidelijk verschil tussen functioneren tijdens en vóór de BurnOut. Er is sprake van BurnOut wanneer iemand aan 2 van de volgende 3 dimensies voldoet:

  1. Uitputting
  2. Afstandelijkheid / walging ten aanzien van het werk
  3. Verminderde persoonlijke bekwaamheid.

Deze medewerker kan niet eerder herstellen dan wanneer de moed is opgevat  in het erkennen dat werkelijk een grens is bereikt. Het ‘afknappen’ wordt ervaren als een groot verlies met bijbehorende rouwreacties.
In mijn blogs voor Expand zal ik schrijven over BurnOuts, BurnOutverschijnselen en hoe HRM’ers daar mee om kunnen gaan.

Geplaatst in Compensation & Benefits door Dianne Fransen op 15 oktober 2012

Reacties op (H)erken roofbouw / Burn-Out verschijnselen

Chris Stapper op 15 december 2015 16:45

Hoi Dianne,

Wat ik zo goed vind in dit artikel is hoe je de pre-BurnOut medewerker omschrijft. Hij komt over als de ideale medewerker, door verantwoordelijkheidsgevoel en activiteit. Maar hij is absoluut niet ideaal, want over een jaar kan hij niets meer en is hij ook nog eens ongelukkig.

Er valt op dit terrein nog enorm veel te winnen. We moeten beter worden in het oppikken van BurnOut signalen en ook leren zien wat voor werkhoeveelheden passen bij werknemers.

Marc op 15 december 2015 16:45

@Dianne,
Heel herkenbaar wat er gebeurd, niet voor mij persoonlijk (gelukkig...) maar ik denk dat iedereen wel een voorbeeld kent van een collega of iemand in de prive sfeer die een burn-out heeft gehad. Wat ik nog zou willen toevoegen als risico voor een burn-out is perfectionisme. Mijn ervaring is dat werknemers die (te) perfectionistisch zijn meer kans lopen op een burn-out. Herken je dit Dianne?

Rian op 15 december 2015 16:45

Zelf ben ik hersteld van een burn-out een vijftal jaar geleden. Wat mij opviel in het gehele proces is dat de diagnose snel is gemaakt. We weten allemaal waar het aan ligt. Deel perfectionisme maar ook niet nee kunnen zeggen, geleefd worden door prive en werk en ook onzekerheid spelen daar een grote rol bij. De crisis met daarbij langer werken bij een organisatie of werkveld waar je op je tenen moet lopen dragen niet bij aan het voorkomen ervan. Ook de non acceptatie in het bedrijfsleven om het een paar weken iets rustiger aan te doen. Want iedereen is toch wel eens moe?
Wat ik miste bij de HR managers en bedrijfsartsen is dat men niet wist hoe te handelen. Juist meer aandacht naar hoe te herstellen en informeren welke methoden en cursussen er zijn is wenselijk. Een gesprek met een psycholoog, het verplicht langs moeten op werk etc werkten bij mij averechts. Ik zat namelijk echt niet te wachten op een gesprek met mijn mede collega's, hoe lief ze ook waren. De druk om weer te moeten werken en weer geen rust te mogen pakken werd daardoor alleen maar groter. Juist een onderzoek of je op je plek zit, wat je kwaliteiten zijn etc hebben mij geholpen. En dit bij een andere werkgever, omdat de stempel burnout niet meer los te koppelen was van de persoon.

Fatima op 15 december 2015 16:45

Zo herkenbaar wat Rian schrijft. Ook uit eigen ervaring. Heel goed omschreven. De druk die je voelt doordat je van alles moet kan het herstelproces enorm in de weg staan. Het motto...niets moet maar alles mag is dan meer op zijn plaats en geeft veel meer rust.

Dianne Fransen op 15 december 2015 16:45

Dag Chris, Marc, Rian en Fatima,

Dank je wel voor jullie reacties. Voor mij een stimulans om door te gaan met schrijven over BurnOut. Of liever gezegd, het Chronisch Vermoeidheidssyndroom.

Er zijn veel factoren die mede bepalend zijn of er inderdaad sprake is van risicovol gedrag. Perfectionisme is er daar één van. Maar ook bijvoorbeeld de privé-situatie en de sociale verplichtingen spelen mee.

Feit is dat het daadwerkelijke 'over de schreef gaan' vooral binnen de werksituatie wordt opgemerkt doordat het gepaard gaat met uitval en langdurige ziekte. De partner en naaste familieleden of vrienden hadden het echter ook al aan zien komen maar waren veelal niet bij machte om het tij te keren.

Annemie Schuitemaker op 15 december 2015 16:45

Dianne, complimenten met dit fantastische blog, helder, duidelijk en herkenbaar vanuit mijn ervaringen met clienten. Ik heb er diverse mensen op geattendeerd!

Dianne Fransen op 15 december 2015 16:45

Dank je wel Annemie.
Ik ben blij met je reactie!
Dianne

anneke op 15 december 2015 16:45

Herken mij ook in bovengenoemde zaken zooo moe na een periode van" het gaat wel weer"en weer aan de slag gaan , nu echt niet meer in staat tot ook maar iets .Heb ook erg last van duizeligheid vermoed dat ,dat ook met chronische hyperventilatie te maken heeft.

Plaats zelf een reactie