Expand verbindt HR professionals en HR vacatures aan het hele vakgebied

Assessment van studenten

In ons Hoger Onderwijs duikt de term 'assessment' steeds vaker op. Dit is het gevolg van de invoering van competentie-gericht onderwijs. Bij competentiegericht onderwijs passen de klassieke examens (tentamens, overhoringen) minder goed. We willen dat de student bepaalde competenties hier-en-nu laat zien. Dat doen we via assessment: een hopeloze term want het betekent nix meer dan 'beoordeling'.

Een van de taken van het lectoraat assessment binnen Saxion Hogescholen is beoordeling (of toetsing) van studenten op een fatsoenlijke manier te laten plaats vinden. Een van de manieren waarop je dat kunt doen is via gedragsproeven (ook wel: performance assess­ment, simulaties of arbeidsproeven geheten)[1]. Vraag de student te laten zien dat hij bepaald competent gedrag in huis heeft. Deze vorm van assessment vinden veel opleidingen duur en ingewikkeld om te organiseren. Dat klopt, maar het is wel een soort Proeve van Bekwaamheid en dus direct aansluitend bij de komende beroepspraktijk. De makke bij arbeidsproeven is natuurlijk weer de menselijke beoordelaar: die zijn het zelden eens over prestaties van kandidaten.[2] Dat vereist dus training en goed overleg (vooraf!) over hoe een dergelijke proeve te beoordelen.
 
Vaak wordt dan ook gekozen voor een schijnbaar eenvoudiger methode: het portfolio. Laat de student maar een aantal bewijsstukken verzamelen die aantonen dat hij over de vereiste competenties beschikt. Het gevolg laat zich raden: grote mappen met van alles en nog wat daarin. Ongestructureerd en vaak niet gevalideerd. Klopt het? Is het door de student zelf gedaan? De docent heeft niet de tijd alles goed te lezen, te checken en te beoordelen. Dat gebeurt dus uit de losse pols. Zeker in dit copy-paste tijdperk en internet kan dat gemakkelijk fout gaan. Hoe dan wel?
 
Mijn collega lector Gerard Straetmans heeft een procedure voor het beoordelen van portfolio's bedacht. Het komt er op neer dat:

  1. Je omschrijft welke bewijsstukken toelaatbaar zijn
  2. Er een toetsmatrijs is opgezet (competenties x beoordelingsmethoden)
  3. Er gewichten aan de diverse beoordelingen zijn toegekend
  4. Er rekenregels en criteria (de cesuur) zijn gemaakt die leiden tot de beslissing

Deze methode noemt hij Procedure Portfolio Scoring en is beschreven in een boekje dat is uitgegeven door Cito. Een beschrijving staat ook op internet: www.toetswijzer.nl. Gedragsproeven en portfolio's zijn belangrijke toetsmethoden bij competentiegericht onderwijs. Het zijn echter niet de enige. Net als bij selectie in de wereld van het werk geldt: een mix van methoden – zoals bij assessment centers – voldoet het best.


[1] De Kenniskring rond het lectoraat Assessment heeft hier een boek over geschreven. Hendriks & Schoonman (2005). Handboek Assessment. Deel 1. Gedragsproeven: ontwikkeling, implementatie en evaluatie. Assen: Van Gorcum
[2] Zie Hofstee (1999): Principes van beoordeling of iets concreter: Schoonman (2005): De zwakste schakels – over assessoren. Onderzoek van Onderwijs, 34, 1, 10-14

Geplaatst in Talent & Leadership Development door Wouter Schoonman op 17 september 2007

Reacties op Assessment van studenten

Rogier van Wijk op 15 december 2015 16:44

Een interessante ontwikkeling; competentiegericht onderwijs. Op zich is het goed dat we mensen naast een stuk theoretische kennis ook proberen vaardigheden mee te geven in hun opleiding. De praktische bezwaren die er aan kleven maken mij echter toch tot een tegenstander.



Ten eerste inderdaad het feit dat het een subjectief oordeel is. De grens tussen wel slagen en niet slagen is veel vager dan bij een traditioneel tentamen waarin men kennis test. Daar komt bij dat docenten niet getraind zijn in dergelijke beoordelingen. We kunnen dat ook niet van ze verwachten denk ik.



Daarnaast vraag ik mij af hoe vroeg je moet beginnen met het professioneel ontwikkelen van competenties. Misschien ben ik een zwartkijker maar gaan we over 10 jaar ook kinderen in het basisonderwijs testen op competenties?



Zelf ben ik van mening dat een opleiding vooral bedoeld is om kennis op te doen. Competenties verder ontwikkelen kan altijd nog wanneer je daarna in de praktijk aan de slag gaat. Daarom is er ook een verschil in junior, medior en senior functies. Competenties ontwikkel je geleidelijk. Laten we de lat voor scholieren en studenten vooral niet te hoog leggen.

Chris Stapper op 15 december 2015 16:44

Of het werkt is ook een kwestie van de leerstijl van de leerling. Een leuke oplossing hiervoor zou ik vinden om op de middelbare school al een test te doen en leerlingen bewust te maken van hun leerstijl.



Na 4 jaar HBO doe ik nu eindelijk universiteit en dat ervaar ik als een hele vooruitgang. Theorie is veel meer mijn ding dan praktijk. Ik vind het leuker, maar ik leer ook sneller van hoorcolleges en zelf schrijven dan van het leren van 1 manier en dan deze manier toe te passen. Maar als je leerstijl juist andersom is dan kun je op de HBO veel beter uit de voeten.



Interessant stuk, Wouter, een beetje inzicht in hoe mijn portfolio (als ik nieuwe generatie HBO was) beoordeeld zou worden. Het klinkt in ieder geval zo objectief mogelijk.

Wouter Schoonman op 15 december 2015 16:44

Ik ben het - uiteraard - niet ens met Rogier. Laten we blij zijn dat er naast (!) kennis ook vaardigheden en comptenties aangeleerd worden. Het ouderwetse 'stampen' is erg reproductiegericht.Wie van boven de 30 durft het VWO-eindexamen nog eens over te doen. Ik in ieder geval niet.
En over docenten die anders moeten leren beoordelen: inderdaad daar hebben we een training (zes dagdelen) voor ontwikkeld.

Plaats zelf een reactie