Expand verbindt HR professionals en HR vacatures aan het hele vakgebied

Baas zijn én coachen

Kun je iemands baas zijn en die persoon gelijktijdig coachen?Dit vraagstuk verdient een boompje en die wil ik hierbij graag opzetten. De laatste jaren is het begrip coaching in managementkringen een populair fenomeen, zo niet een tovermiddel om mensen toptimaal te laten presteren. Niet alleen in het bedrijfsleven ook in de sport en in de artiesten wereld. Deelnemers aan Idols die de hoogste regionen weten te halen, hebben vrijwel allemaal een coach. Opleidingsinstituten verdienen een goed belegde boterham met het doceren en propageren van dit type leiderschap. Coachend leiderschap, ofwel coachen en leidinggeven tegelijk, daar gaat het om. Maar, kan dit überhaupt wel? Hoeveel leidinggevenden ken jij die kunnen coachen en jou tevens fijntjes kunnen vertellen dat je nu toch echt een keer die targets moet gaan halen...

Een voorbeeld. Je hebt een medewerker die op sommige onderdelen in zijn grijze massa zoveel ontbeert dat ie voortdurend jouw doelstellingen als afdelingsmanager naar beneden trekt. Dag bonus. Of iemand die een zero scoort op inlevingsvermogen maar toch geacht wordt effectief met medewerkers om te gaan. Hij krijgt het voor elkaar om de meeste van zijn collega’s chronisch chagrijnig te krijgen. Hoe pak je zo’n type aan en hoe ga jij alles uit je coachingskastje trekken. Natuurlijk wil je daarbij je gezag en control over de situatie volledig behouden. Als hiërarchisch baasje komt het niet dagelijks, maar toch wel met enige regelmaat voor, dat je iemand daadwerkelijk de oren moet wassen. Gewoon keihard corrigeren en zeggen dat ie gvd nu eens een keer echt moet gaan werken. En duidelijk maken in P&O taal dat herhaling van wangedrag bestraft wordt. Ook in een tijd van binden en boeien ontkom je soms niet aan zulke mededelingen. Bij voortduring van ondermaatse prestaties van je disfunctionerende medewerker zul je op enig moment naar hogere middelen moeten grijpen. Uit je toolbox van edele P-instrumenten kan een ingelast beoordelingsgesprek soms  het enige resterende middel zijn. Dan is het toch echt gedaan met jouw rol als coach. Niet alleen voor dat moment maar ook de rest van jullie beider gezamenlijke carrière. Of denk je dat je ook in dit soort settings als coach nog steeds serieus genomen wordt door je medewerker? Ik ga er bij deze vraag gemakshalve vanuit dat we hier niet met sadomasochisten te doen hebben.

Je zult waarschijnlijk denken dat dit nu precies die voorbeelden zijn waar de trivialiteit hoogtij viert. Misschien is jouw ervaring dat de geschetste taferelen slechts een marginaal beperkend effect uitoefenen in de hogere coachingspraktijken. Ik daag je uit om ze met me te delen, we leren graag van je voorbeelden die het tegenovergestelde aantonen. In mijn P&O woordenboek, zowel gevuld met ervaringen vanuit mijn rol als coachend manager als vanuit die van gecoachte, komt die niet voor. Toen ik in een grijs verleden een post hbo opleiding volgde bij Hoogendijk, wat overigens een prima instituut is als je loopbaancoach wilt worden, werd mijn persoonlijkheid als cursist helemaal binnenste buiten gehaald. Ja, je complete ziel wordt ontrafelt en voordat je het weet heb je meer frustraties, levenswonden  en blokkades dan je ooit besefte. Maar dat terzijde. Voor een van de opdrachten die ik daar maakte, om precies te zijn het maken van een autobiografie, werd ik door een mij toegewezen vakdocente, jawel,  gecoacht. Loopbaancoaching heet dat. De zoektocht naar vitaliserende aspecten enzovoorts,  gericht op zingeving …enzovoorts. Om een lang verhaal in te korten meld ik jullie maar meteen dat het volledig mis ging. Ik kreeg om iets niet heel gewichtigs een dermate grote heibel dat heel die relatie in een zeer negatief sfeertje terecht kwam. Die zingeving kwam echt niet meer op gang en dat vitaliseren evenmin. Het werkte niet tussen ons.

Mensen kunnen elkaar gewoon niet liggen. Ergernissen kunnen uitgroeien tot complete psychodramatische mijnenvelden. Van coachen komt dan iets terecht. Coachen is een vak apart, waarbij gestuurd wordt op het ontwikkelen van specifieke vaardigheden, dat kan op vele manieren. Hoe je het ook doet, in de basis is er vertrouwen nodig en, het komt moeilijk mijn strot uit maar ik kan het niet ontkennen, ook een stukje veiligheid. Als je dat als baas/coach niet kunt geven, vergeet het dan maar. Iemand laat zich dan niet door jou coachen. Maar trek de coach rol los van die van de leidinggevende en er kunnen wonderen gebeuren. De gewaardeerde lezers die een andere ervaring hebben met de combi coach en leidinggevende nodig ik van harte uit te reageren. In dat geval wil ik alles weten over hun techniek, omstandigheden of wat voor zaken dan ook die daar toe hebben bijgedragen. Ik laat me graag coachen.
Rob Overgaauw

Geplaatst in Talent & Leadership Development door Rob Overgaauw op 18 juni 2008

Reacties op Baas zijn én coachen

Marloes op 15 december 2015 16:44

Ik heb je artikel met belangstelling gelezen, maar deel je visie zeker niet.

Anders dan jij h■u ik juist van de combinatie coachen en leiderschap.



Zonder af te willen doen aan je artikel, waarvan de inhoud klopt, moet ik hem toch aanvullen met de ■ndere kant van de medaille. Je trekt conclusies op eenzijdige argumentatie en volgens mij zijn je voorbeelden niet representatief voor de dagelijkse praktijk van leiding geven.



Tuurlijk zijn er talloze voorbeelden te bedenken om aan te tonen dat coachen niet hand in hand kan met leidinggeven! Maar er zijn ook voorbeelden denkbaar (en actueel) waarin coachen weldegelijk goed te combineren valt met leiderschap.



Om het actueel te houden:

Neem voetbal! Van Basten! De coach in hem brengt spelers naar een hoger niveau, helpt de groepsdynamiek positief te be■nvloeden, maakt van individuele spelers een op elkaar inspelend elftal. De leider in hem bepaalt toch echt gewoon wie speelt en wie op de bank zit. Is er dan vervolgens een vertrouwensbreuk? Nee hoor, de man op de bank gaat bij zichzelf te rade, om de volgende keer kans te maken op een plaats op het veld. Waarom zoekt hij het manko bij zichzelf? Omdat hij goed gecoacht is....



Leuk onderwerp voor een digitale discussie.



Hartelijke groet, Marloes

Alexander Cr■pin op 15 december 2015 16:44

Beste Rob,



leuk om dit onderwerp aan te snijden. In de afgelopen 25 jaar heb ik enigzins "versimpeld" geformuleerd het volgende zien gebeuren:

De moderne manager is een "tovenaar" die van alle markten thuis moet zijn. Met het afbouwen van stafdiensten (zoals bedrijfsmaatschappelijk werk) en verder doorvoeren van ICT heeft de moderne meer en meer op zijn/haar bordje gekregen. Vele verschillende rollen moeten ingevuld kunnen worden.



Hij/zij moest daarom wel delegeren, maar dat is geen garantie dat de zaken dan lopen zoals ze zouden moeten lopen. Bovendien met steeds meer professionals in organisaties, die ruimte willen moest er een "nieuwe manier" van leiding geven komen. Het antwoord werd de coachende manager en/of de coachende leider die situationeel moet kunnen aansturen.



Het is hierbij de vraag of je aan een coachende manager dezelfde eisen moet stellen als aan een professionele coach.

Los hiervan zal het sommige natuur talenten gegeven zijn om in alle opzchten invulling te geven aan hun coachende rol. Maar ik vrees dat er velen zijn die er op basis van hun eigen talenten dit niet in de volle breedte/diepte kunnen. Het is niet voor niets dat er opleidingen zijn voor coaches. Zelfs in het voetbal! Professioneel coachen is een vak op zich, waarvoor een goede basiskennis zeker geen overbodige luxe is en waarin je in de praktijk met vallen en opstaan groeit. Ik onderschrijf dat de persoonlijke "click" ook een belangrijke factor is om de input van de coach "binnen te laten komen".



Coachend leidinggeven is naar mijn idee 1 van de rollen die een moderne manager moet kunnen invullen. Maar de vraag is wat je mag verlangen van een coachende manager. Wellicht geldt ook hier: "In der Beschr■nkung zeigt sich erst der Meister" en kan het meesterschap van de externe coach een goede (aanvullende) rol vervullen.



T.a.v. de inzet van externe coaches heb ik wel 1 aandachtspunt. Er zijn binnen organisaties soms meerdere coaches autonoom aan de slag. Hier dreigt het gevaar dat deze coaches accenten leggen die niet per definitie de door de top van de organisatie gekozen richting ondersteunen. HR moet hierbij een coordinerende rol vervullen en bewaken dat de coaching ook ondersteunend is aan het behalen van de doelstellingen van de organisatie.



Overigens is naar mijn idee een van de grootste uitdagingen voor coachende managers de diversiteit in organisaties. Multi-cultureel, multi- gender, multi-generatie, multi-nationaal, multi-locatie etc etc. En dit geldt niet alleen voor coachende managers, maar ook voor externe coaches.



Alexander Cr■pin

www.crepinconsult.nl

Bert-Jan van der Mieden op 15 december 2015 16:44

Beste Rob,

Er zijn managers die niet kunnen coachen, dat ook niet willen en moeten willen. Er zijn managementfuncties waarbij coachend leiderschap niet functioneel is en overbodig. Het begrip management is redelijk helder, maar de manier waarop kan geheel verschillend zijn per situatie. Het begrip coachen vraagt in ieder geval telkens om een goede afstemming over wat eronder verstaan wordt. Voordat een coach wordt ingehuurd, dient helder te zijn op welke wijze de coaching bijdraagt aan de organisatiedoelstellingen. Ik werk daarom als externe coach altijd met een intakegesprek, waarin de doelstellingen helder worden vastgelegd, met zonodig tussengesprekken en een eindgesprek. In het laatste wordt ook gecheckt wat het traject betekend heeft en betekent voor het realiseren van de organisatiedoelstellingen. Elke medewerker is een schakel in het geheel. Een combinatie van managen en coachen kan, maar het is geen wet van Meden en Perzen en als manager dien je dan wel heel goed te weten wat het verschil is tussen managen en coachen en dienen er goede afspraken gemaakt te worden hoe een en ander wordt uitgevoerd. Aan visie en eenduidigheid daarover ontbreekt het nog in heel veel organisaties. Er wordt meer over coaching geschreven en met de mond beleden, dan dat er daadwerkelijk en op een zinvolle wijze iets mee gedaan wordt. Wellicht is het vergelijkbaar met de hype rond overgewicht. Nederland is nog lang niet op het juiste gewicht.
Iedereen heeft het er echter wel over. Maar coachend managen is gewichtig genoeg om er net zo lang over te schrijven tot het juiste evenwicht in organisaties is bereikt.

Weet je trouwens waar coachen, managen en coachend managen mee beginnen om succesvol en effectief te kunnen zijn? Met "Ken U Zelf". Was dat niet Socrates, een paar millennia geleden! En kennen we ons Zelf al?

Houdt moed. Zolang we bloggen kunnen we niet eten!

Hartelijke groet,

Bert-Jan van der Mieden.



Bert-Jan van der Mieden op 15 december 2015 16:44

Beste Rob,<br><br>Er zijn managers die niet kunnen coachen, dat ook niet willen en moeten willen. Er zijn managementfuncties waarbij coachend leiderschap niet functioneel is en overbodig. Het begrip management is redelijk helder, maar de manier waarop kan geheel verschillend zijn per situatie. Het begrip coachen vraagt in ieder geval telkens om een goede afstemming over wat eronder verstaan wordt. Voordat een coach wordt ingehuurd, dient helder te zijn op welke wijze de coaching bijdraagt aan de organisatiedoelstellingen. Ik werk daarom als externe coach altijd met een intakegesprek, waarin de doelstellingen helder worden vastgelegd, met zonodig tussengesprekken en een eindgesprek. In het laatste wordt ook gecheckt wat het traject betekend heeft en betekent voor het realiseren van de organisatiedoelstellingen. Elke medewerker is een schakel in het geheel. Een combinatie van managen en coachen kan, maar het is geen wet van Meden en Perzen en als manager dien je dan wel heel goed te weten wat het verschil is tussen managen en coachen en dienen er goede afspraken gemaakt te worden hoe een en ander wordt uitgevoerd. Aan visie en eenduidigheid daarover ontbreekt het nog in heel veel organisaties. Er wordt meer over coaching geschreven en met de mond beleden, dan dat er daadwerkelijk en op een zinvolle wijze iets mee gedaan wordt. Wellicht is het vergelijkbaar met de hype rond overgewicht. Nederland is nog lang niet op het juiste gewicht.<br>Iedereen heeft het er echter wel over. Maar coachend managen is gewichtig genoeg om er net zo lang over te schrijven tot het juiste evenwicht in organisaties is bereikt. <br><br>Weet je trouwens waar coachen, managen en coachend managen mee beginnen om succesvol en effectief te kunnen zijn? Met "Ken U Zelf". Was dat niet Socrates, een paar millennia geleden! En kennen we ons Zelf al?<br><br>Houdt moed. Zolang we bloggen kunnen we niet eten!<br><br>Hartelijke groet,<br><br>Bert-Jan van der Mieden.<br><br><br><br>

Jan Droog op 15 december 2015 16:44

Beste Rob,



Coachen en coachend leiderschap zijn m.i. twee heel verschillende kwaliteiten en vragen ook verschillende competenties. Ook de woordvorm, coachen als zelfstandig naamwoord en coachend als bijvoeglijk naamwoord, geeft al aan dat het een afgeleid is van het ander. Coachend voegt blijkbaar iets toe aan leiderschap, in ieder geval een aantal elementen van coachen, maar het gaat om leiderschap.

Het is van belang om duidelijk te zijn over de betekenis die wij aan (het begrip) coachen toekennen. Bedoelen we coaching ten behoeve van persoonlijke ontwikkeling, waarbij de coach (als adviseur) geen persoonlijk belang heeft bij de inhoudelijke resultaten, of hebben we het over coachen als training (on the job), waar een manager zijn medewerkers traint en instrueert over de wijze waarop resultaten geboekt kunnen (moeten?) worden. Een manager heeft belang bij de coaching van zijn medewerkers en dan wordt het moeilijk om de daarvoor benodigde vertrouwenssituatie te scheppen; immers wie geeft de medewerker de garantie dat hij niet voor het karretje van de manager wordt gespannen?

Kortom, coachend leiderschap is een vorm van leiding geven waarbij coaching bestaat uit training en instructie hoe gewenste resultaten te behalen, zowel inhoudelijk als gedragsmatig. Het is echter een illusie dat een manager voor zijn eigen medewerkers als (een onafhankelijke) coach kan optreden.



vriendelijke groet

Jan

Plaats zelf een reactie