Expand verbindt HR professionals en HR vacatures aan het hele vakgebied

Belbin of je horoscoop

"Als je een Belbintest gaat maken, dan kun je net zo goed je horoscoop lezen". Dat is een uitspraak van een vriend, die me erg deed lachen, maar ook aan het nadenken heeft gezet. Ik denk dan terug aan een bepaald seminar. Hier werd mij de zoveelste manier verteld waarop je mensen in verschillende types kunt indelen. Deze keer had het iets te maken met vier kleuren, in plaats van zes.

Het aantal manieren om mensen in te delen in bepaalde types lijkt oneindig te zijn. Hoe groot het aantal nuttige manieren is, weet ik niet. Laten we eerst eens twee theorieën bekijken die mensen in groepen indelen, om vanuit dat idee bijvoorbeeld de werking van een groep te bekijken.

Belbin
Meredith belbin is een Britse onderzoeker en is vooral bekend om zijn onderzoek naar management teams. In zijn theorie onderscheidt hij acht typen mensen die allemaal een andere rol vervullen binnen een team. Deze typen zijn: de bedrijfsman, de groepswerker, de onderzoeker, de plant, de voorzitter, de vormer, de waarschuwer en de zorgdrager. Kijk bijvoorbeeld hier voor een online test.

Bono
Edward de Bono is psycholoog en hij is onder andere consultant geweest voor Coca Cola. Zijn denkhoeden zijn wit (objectief), blauw (structuur), groen (creatief), zwart (kritisch), rood (gevoel) en geel (positiviteit). Net als bij Belbin is het idee achter de hoeden dat je in een (of eventueel twee, bij een kleine groep) kleuren valt en dat iedere kleur ongeveer even vaak voor komt binnen de groep.

Doel van de theorie
Een gelijke verdeling van de rollen schept balans en het resultaat is een groep die efficient tot goede oplossingen kan komen. Klopt bij nadere analyse de balans niet, dan worden de zwakke punten van de groep zichtbaar. Als je geen blauw hoedje/voorzitter/structuur hebt, dan kom je niet verder. Hetzelfde geld natuurlijk voor creatieve ideëen, objectiviteit, enzovoorts.

Maarr....
Nu komen we weer terug bij de opmerking van mijn klasgenoot. Namelijk dat je ook een horoscoop kunt invullen. Dat is namelijk ook een verzameling menstypes. Natuurlijk zit daar niet dezelfde redenering en basis achter, maar toch. Lang niet alle manieren om mensen in groepen in te delen zijn wetenschappelijk onderbouwd. Is het nu eigenlijk wel nuttig om mensen in te delen in verschillende types? Moet je van iedere groep zo'n analyse maken of kun je dat net zo goed niet doen?

Visie
Ik ben van mening dat deze verzamelingen mensbeelden, als ik ze zo mag noemen, van nut kunnen zijn op momenten dat iets niet lekker loopt. Maar het nut is beperkt, want het verdelen van je groepsleden over deze soorten is ongelooflijk subjectief. In de ene groep was ik blauw/zwart, in een andere groen/geel, om maar iets te noemen. Of ik had de rol van 'voorzitter' en 'zorgdrager', maar uit de belbintest kwam 'vormgever'. En zo zijn alle rollen een beetje met elkaar te rijmen en conflicteren ze ook. Het gebruik ervan is interpretatie. En eigenlijk meer een stukje bewustwording van het feit dat je bepaalde rollen nodig hebt om tot een goed product te komen. Zijn die rollen niet aanwezig, dan wordt het proces bemoeilijkt. Merk je dat het proces niet loopt, loop dan even na wie welke rol heeft. Als je dan iets mist, kan iemand dat als leerpunt/ontwikkelpunt kiezen. Of iemand kan zijn rol veranderen.

Wat denkt u?
Heeft u wel eens een groep mensbeelden (met succes) gebruikt? Of vult u liever uw horoscoop of kruiswoordpuzzel in? Nuttig, zes letters, begint met een z.

Geplaatst in Talent & Leadership Development door Chris Stapper op 17 juni 2007

Reacties op Belbin of je horoscoop

Rogier van Wijk op 15 december 2015 16:44

Beste Chris,



Natuurlijk is het op oneindig veel manieren mogelijk om mensen binnen een groep in te delen en ze kleuren, beestennamen of wat dan ook toe te kennen. En je kan er over discussieren of dat juiste indelingen zijn. Maar bottom line is dat een team een uitgebalanceerd geheel moet zijn waarbij de leden elkaar aanvullen en niet in de weg lopen.



Meerdere kapiteins op een schip werkt niet. Dus als er binnen een groep van 4 mensen ook 4 mensen zijn die de leiding willen nemen gaat het fout. Bij de samenstelling van een team is het maken van een indeling dan ook een handige tool. ook als dat betekent dat het subjectief, grof en soms op weinig gebaseerd is.

Karin Tekin op 15 december 2015 16:44

Ik zou niet willen adviseren om een indeling te maken die grof en soms op weinig gebaseerd is. Dergelijke verdelingen binnen een team moeten wel dergelijk ergens op gebaseerd zijn zoals kennis, ervaring en denkniveau. Een tool zoals beschreven kan bijdragen maar ik denk niet dat het als uitgangspunt zou moeten dienen.

Chris Stapper op 15 december 2015 16:44

@Rogier

Precies, je bewust zijn van rollen werkt, maar er actief mee bezig zijn en een groep actief indelen is volgens mij hetzelfde als jezelf overbodig werk verschaffen. Je kunt mensen volgens mij nooit helemaal van tevoren indelen in groepen, want in elke groep kan elk individu anders reageren en dus een andere rol innemen. Maar juist daarom kan een dergelijk systeem wel helpen een probleem op te lossen.

Jaco van der Schoor op 15 december 2015 16:44

Beste Chris,

Teamrollen van Belbin vergelijken met horoscopen gaat wat ver. Je doet de aanname dat de teamrollen van Belbin gebaseerd zijn op luchtfietserij. Dat klopt niet.
Meredith Belbin heeft uitvoerig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar zijn teamrollen. De indeling kan voor teams bijzonder behulpzaam zijn onder andere bij het maken van een juiste taakverdeling. maar ook organisaties doen er hun voordeel mee. Een van de gedachten van Belbin is dat je dat moet ontwikkelen wat al in een team aanwezig is. dat is anders dan het moderne competentiemanagement waarvan de aanname is dat iedereen maar alles kan aanleren.
Een en ander valt of staat wel met de manier waarop je de teamrollen meet. Op internet vind je allerlei gratis testen. Die zijn allemaal afgeleid van een test die Belbin zelf in zijn eerste boek als een soort vingeroefening heeft gepubliceerd. Deze test is niet betrouwbaar gebleken. Teamrollen kun je vaststellen door een uitgebreide persoonlijkheidstest (de 16PF) in te vullen, aangevuld met een tweetal andere tests. In Nederland zijn er zo'n 100 mensen die dit kunnen en mogen. Deze mensen zijn lid van het teamrolgilde.
Wanneer je met deze tests een teamrol vaststelt, dan heeft het met interpretatie niet veel meer te maken.

Wanneer je eenmaal weet welke teamrollen je wel of niet in een team hebt kun je vervolgens een op een gerichte manier werken aan het inzetten van die rollen of het organiseren van dat wat afwezig is.
Dat gaat echt verder dan een horoscoop trekken.

Met vriendelijke groet,
Jaco van der Schoor
lid van het Teamrolgilde

Chris Stapper op 15 december 2015 16:44

Beste Jaco,

Dank voor je uitgebreide reactie. De kern zit, denk ik, in wat je aangeeft over het meten van de teamrollen. Wanneer een teamrolverdeling wordt gebaseerd op wetenschappelijk onderbouwde metingen, zoals jij aangeeft, dan zullen er ongetwijfeld steekhoudende conclusies worden getrokken. Conclusies die redelijk betrouwbaar zijn, of zo betrouwbaar als maar mogelijk is gegeven de soms willekeurige aard van mensen.

Mijn kritische visie hangt echter meer samen met hoe een theorie als die van Belbin zich manifesteert in de praktijk. Veel bedrijven nemen niet de tijd en ruimte om hun personeel wetenschappelijk te testen alvorens een conclusie te trekken welke rol het beste bij de werknemer past. Zonder de wetenschappelijke onderbouwing is Belbin een goede manier om rollen inzichtelijk te maken, wellicht ook om pijnpunten te vinden, maar het lijkt me geen sterke basis om een uitspraak te doen over een persoon - ik denk dat ik de opmerking van de geciteerde vriend toen ook in die zin heb begrepen.

Wat ik in dit onderwerp bijzonder interessant vindt is hoe je mensen of hun gedrag meetbaar maakt. Aangezien je lid bent van het teamrolgilde neem ik aan dat jij hier meer over weet, zou je het leuk vinden om hier meer over te vertellen? Eventueel in een blog, als je dat aanspreekt.
Dit stukje meetbaarheid is namelijk een interessant onderwerp, voor HR, maar ook filosofisch. En dat laatste vakgebied trekt me ook erg.

Graag hoor ik van je,
vriendelijke groet,

Chris

Jaco van der Schoor op 15 december 2015 16:44

Ha Chris,

We zijn het eens. Het is ook mij een doorn in het oog dat organisaties met onbetrouwbare testen werken en daaruit soms verregaande conclusies trekken.
Daardoor ontstaat het misverstand dat werken met de teamrollen van Belbin gelijk staat aan het trekken van een horoscoop. Om dat misverstand te ontmantelen en uit te leggen wat je allemaal WEL kan met de teamrollen werk ik momenteel samen met Margreeth Kloppenburg en Rob Groen een het boek 'Leve, het verschil!', dat gaat over het benutten van psychologische diversiteit met de teamrollen van Belbin. Het zal in oktober verschijnen bij Academic Service.
Ik vind het dus zeker leuk om meer te vertellen over het meten van teamrollen.

Vriendelijke groet,
Jaco van der Schoor

Plaats zelf een reactie