Expand verbindt HR professionals en HR vacatures aan het hele vakgebied

Competentiemanagement in de praktijk

Met deze titel bedoel ik het competentiemanagement zoals dit in de realiteit uitpakt. En niet ‘zoals het zou moeten zijn’. De manier waarop ik het competentiemanagement vaak terugzie is namelijk de ‘zoals het zou moeten zijn’. Helaas: het is niet zo. Of in ieder geval nog niet.

Competentiemanagement gaat uit van studenten of werknemers die tot op zekere hoogte weten wat ze willen. Om dit artikel niet te erg te laten generaliseren zal ik me beperken tot het gebruik van competentiemanagement op scholen. In bedrijven gaat dit er wellicht anders aan toe, maar het principe blijft natuurlijk hetzelfde: het managen van competenties. Dus: weten waar je staat, waar je kunt staan, bepalen wat je moet doen om te komen waar je kunt (of liever: wilt) en dan actie ondernemen om dat te bewerkstelligen. Een competentie kan van alles zijn. Op mijn HBO gebruikten we brede definities zoals ‘analyseren’ en ‘informatie verzamelen’. Bij een vriend op de opleiding practical science, of in ieder geval de HBO chemie, is ‘buisjes schoonmaken’ een competentie en wordt de opleiding opgedeeld in meerdere activiteiten. Gelukkig wordt er ook pragmatisch gedacht en kun je de competenties soms zelf invullen. Een van mijn meest gebruikte competenties was ‘weten wat ik wil’.

En daar stuitte ik meteen op een probleem. Het weten wat ik of men wil. Wat ik veel terug heb gezien op mijn HBO was dat mensen niet wisten waar ze heen wilden. Ze wisten niet welke richting van P&O ze in wilden en dus ook niet welke kennis of competenties ze wilden verbeteren. Dat resulteerde in het volgen van alle standaard lessen. Daar is natuurlijk niets mis mee. En het leidt tot zekere resultaten. Maar als de opleiding gericht is op de ‘eigen doelen’ en deze doelen niet te moeilijk worden gemaakt (waarom zou je je best doen als je niet weet wat je wilt), dan haal je wel alles, maar bereik je toch niets. Dan kun je 4 jaar HBO doen zonder écht iets te leren. Het probleem waar ik op doel is dus dat competentiemanagement uitgaat van een zekere drive in een student om ergens te komen en dat toepassing ervan zonder die drive niet optimaal is. Daar valt tegenin te brengen dat competentiemanagement gebruikt kan worden om die drive te vinden (doe een test: wat motiveert jou), maar ook daar moet een zekere drive voor bestaan.

Zo heb ik drie jaar gedacht. En daar kijk ik met een glimlach op terug. In die drie jaar heb ik stiekem toch van alles gedaan zonder te weten wat ik wilde (twee minors, bijbaantjes, stages). En in het vierde jaar ging de spreekwoordelijke gloeilamp branden. Competentiemanagement plaatst je in een situatie waarin je je bewust wordt van het feit dat je zelf aan het stuur kunt staan van je loopbaan. Je kunt altijd, wanneer je maar wilt, iets ondernemen om te veranderen waar je staat. Waar je kunt staan en waar je wilt staan. Ik zag dat toen ook om me heen. De mensen die nog harder klaagden over de opleiding dan ik, werkten ineens hard aan een richting, een idee, hun cum laude, een nieuwe website voor een bedrijfje. En het klaslokaal werd gevuld door het licht van gloeilampjes. Een ideaalbeeld, niet helemaal waar, maar wel mooi.

Samenvattend
Competentiemanagement heeft zijn problemen, net zoals ieder ander leersysteem. Maar doordat het gericht is op vrijheid en mogelijkheden zoeken heeft het ook de mogelijkheid in zich om juist de problemen te overkomen. Een vereiste daarbij is een zekere bewustwording van mogelijkheden die misschien niet voor iedereen is weggelegd. Misschien is dat een aandachtspunt voor de toepassing van competentiemanagement. Maar ook dat kan een leerpunt zijn.

Geplaatst in Talent & Leadership Development door Chris Stapper op 18 augustus 2007

Reacties op Competentiemanagement in de praktijk

Bert-Jan van der Mieden op 15 december 2015 16:44

Beste Chris,

Mooi artikel. Als studenten van tevoren zouden weten wie ze zijn en wat ze willen zou dat heel veel verloren studiejaren schelen en vele miljoenen. Waarbij niet gezegd wil zijn dat een ontwikkelingsweg zoals jij die beschrijft verkeerd hoeft te zijn. Maar het kan veel effectiever. Dat begint op de middelbare school en eigenlijk al in groep 1.: Zelfkennis. Wie ben ik?

Het bedrijfsleven zit anders in elkaar, maar er zijn wel parallellen. Denk je eens ion hoeveel mensen niet weten wie ze zijn en wat ze willen en zeker weten dat ze hetgeen ze nu doen niet meer willen, maar ook hun baan niet kwijt willen vanwege het geld, enz. En dan maar competentiemanagement daar op los laten. Een bron van enorme geldverspilling. Het introduceren van de term bewustwordingsmanagement is geen woordkunstje geweest. Ik liep en loop bewust het risico dat men roept dat men al bewust is, maar iedere weldenkende en realistische functionaris manager prikt daar doorheen.
Bewustwordingsmanagement is geen ander woord voor competentiemanagement, het is meer dan dat. Het gaat over de mens en de functionaris in leven, wonen en werken en omvat de psychologische en levensbeschouwelijke aspecten. daar kom je heden ten dage in organisaties niet meer om heen, of men nu wil of niet.
Met HRM-instrumenten, zoals competentiemanagement, kun je wel wat bereiken, maar ze leiden niet tot de gewenste resultaten als de betrokkenen niet zich Zelf kunnen en mogen zijn. vegelijk het met een orkest. De instrumenten zijn er allemaal, de dirigent - wel of geen goede - is er ook. Het concert wordt alleen maar een succes als de musici van binnenuit geraakt en gemotiveerd zijn en bereid zijn en elkaar stimuleren tot samenspel. En iedere musicus weet dat het instrument niet het allerbelangrijkste is. Met een minder instrument en een bevlogen musicus kunnen er meer gevoelens geraakt worden, dan met een fantastisch instrument en een technisch, maar ongemotiveerd en emotieloos huzarenstukje. En "muziek maken" geeft zowel opleidingsinstituten als organisaties vleugels. Met als Basiscompetentie:
Ik Ben.

Groetjes,

Bert-Jan van der Mieden.



Chris Stapper op 15 december 2015 16:44

Beste Bert-Jan,



Goede reactie! Een zeer mooie link naar bewustwordingspsychologie. Zeker na het lezen van je boek.



Een grotere rol van zelfkennis in ons opleidingssysteem zou inderdaad veel kunnen betekenen. Zelf ben ik voorstander van het opnemen van filosofie in het vakkenpakket van meer middelbare scholen. Dit zou net zo goed een vak kunnen zijn genaamd zelfkennis, of iets dat er op lijkt. Bottomline is dat er vragen worden gesteld over wat men denkt te weten: leer jezelf kennen, leer je omgeving begrijpen.



En de relativering: het blijft altijd moeilijk om tot zelfkennis te komen en vragen te blijven stellen. En zeker op de middelbare school is dat een onderwerp waar men zich nog niet graag mee bezighoudt.



Interessant onderwerp!



Chris

Plaats zelf een reactie